ಬ್ರಿಟಿಷರಿಗೆ ಸಾಲ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದ ಭಾರತೀಯ ಉದ್ಯಮಿ! 109 ವರ್ಷಗಳ ಬಳಿಕ ಅಸಲು-ಬಡ್ಡಿ ವಾಪಸ್ ಕೇಳುತ್ತಿರುವ ಮೊಮ್ಮಗ!

ಸೆಹೋರ್, ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ: ಇತಿಹಾಸದ ಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಅಡಗಿದ್ದ ಅಚ್ಚರಿಯ ವಿಷಯವೊಂದು ಇದೀಗ ಹೊರಬಂದಿದ್ದು, ಇಡೀ ದೇಶದ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುತ್ತಿದೆ. ಅದು ಬ್ರಿಟಿಷರು ಭಾರತವನ್ನು ಆಳುತ್ತಿದ್ದ ಕಾಲ. ಆಗ ಭಾರತೀಯ ಉದ್ಯಮಿಯೊಬ್ಬರು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಸಾವಿರಾರು ರೂಪಾಯಿ ಸಾಲ ನೀಡಿದ್ದರು. ಈಗ ಬರೋಬ್ಬರಿ 109 ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ಆ ಉದ್ಯಮಿಯ ಮೊಮ್ಮಗ ತನ್ನ ತಾತ ನೀಡಿದ್ದ ಸಾಲವನ್ನು ಬಡ್ಡಿ ಸಮೇತ ವಾಪಸ್ ನೀಡುವಂತೆ ಕಾನೂನು ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ಮುಂದಾಗಿದ್ದಾರೆ.

In Sehore, which borders Bhopal, the descendants of former “Nagar Seth” Jumma Lal Ruthia are planning to file a case in UK court to seek repayment of Rs 35,000 that he had given to the then Political Agent of the British Empire, W. S. Davis, on 4 June 1917. pic.twitter.com/7ejYDfGIDf

— Abhinandan Mishra (@mishra_abhi) February 24, 2026

ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದ ಸೆಹೋರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸೇಠ್ ಕುಟುಂಬದ ಈ ವಿಚಿತ್ರ ಹಾಗೂ ಅಪರೂಪದ ಪ್ರಕರಣದ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿವರ ಇಲ್ಲಿದೆ.

1917ರಲ್ಲಿ ನಡೆದಿದ್ದ ಆರ್ಥಿಕ ಒಪ್ಪಂದವೇನು?

ಘಟನೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆ ತಿಳಿಯಲು ನಾವು ಮೊದಲ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಹೋಗಬೇಕು. 1914 ರಿಂದ 1918 ರವರೆಗೆ ನಡೆದ ಮೊದಲ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ತೀವ್ರ ಆರ್ಥಿಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಯುದ್ಧದ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಭರಿಸಲು ಬ್ರಿಟಿಷರಿಗೆ ಹಣದ ತುರ್ತು ಅಗತ್ಯವಿತ್ತು.

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸೆಹೋರ್‌ನ ಖ್ಯಾತ ಉದ್ಯಮಿಯಾಗಿದ್ದ ಸೇಠ್ ಜುಮ್ಮಾ ಲಾಲ್ ರುಥಿಯಾ ಅವರನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿದ್ದರು. ದೇಶದ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಯನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಸೇಠ್ ಜುಮ್ಮಾ ಲಾಲ್ ಅವರು 1917 ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ 35,000 ರೂಪಾಯಿಗಳನ್ನು ಸಾಲವಾಗಿ ನೀಡಿದ್ದರು. ಅಂದಿನ ಕಾಲಕ್ಕೆ 35,000 ರೂಪಾಯಿ ಎಂದರೆ ಅದರ ಮೌಲ್ಯ ಇಂದು ಕೋಟ್ಯಂತರ ರೂಪಾಯಿಗಳಿಗೆ ಸಮನಾಗುತ್ತದೆ.

ಬ್ರಿಟಿಷರು ನೀಡಿದ್ದ ಭರವಸೆ ಮತ್ತು ದಾಖಲೆಗಳು

ಸಾಲ ಪಡೆದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರವು ಸುಮ್ಮನೆ ಹಣ ಪಡೆದಿರಲಿಲ್ಲ. ತಾವು ಪಡೆದ ಈ 35,000 ರೂಪಾಯಿಗಳನ್ನು ನಿಗದಿತ ಬಡ್ಡಿಯೊಂದಿಗೆ ವಾಪಸ್ ಮಾಡುವುದಾಗಿ ಅಧಿಕೃತ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು (Promissory Notes) ನೀಡಿತ್ತು. ಉದ್ಯಮಿ ಜುಮ್ಮಾ ಲಾಲ್ ಅವರು ಈ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಅತಿ ಜಾಗರೂಕತೆಯಿಂದ ಕಾಪಾಡಿಕೊಂಡು ಬಂದಿದ್ದರು.

ಸಾಲ ವಾಪಸ್ ಆಗದಿರಲು ಕಾರಣಗಳೇನು?

• ಜಾಗತಿಕ ಯುದ್ಧಗಳು: ಮೊದಲ ಮಹಾಯುದ್ಧ ಮುಗಿದ ಬೆನ್ನಲ್ಲೇ ಬ್ರಿಟನ್ ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಹೈರಾಣಾಗಿತ್ತು. ಅದರ ಬೆನ್ನಲ್ಲೇ ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧವೂ ಆರಂಭವಾದ ಕಾರಣ ಸಾಲದ ವಿಷಯ ಮೂಲೆಗುಂಪಾಯಿತು.
• ರಾಜಕೀಯ ಬದಲಾವಣೆ: ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಂಗ್ರಾಮ ತೀವ್ರಗೊಂಡಿತು ಮತ್ತು 1947 ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಭಾರತವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ತೊಲಗಿದರು.
• ಅಧಿಕಾರ ಹಸ್ತಾಂತರ: ದೇಶ ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗುವ ಅವಸರದಲ್ಲಿದ್ದ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಇಂತಹ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಾಲಗಳನ್ನು ತೀರಿಸಲು ಮರೆತಿದ್ದರು ಅಥವಾ ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಿದ್ದರು.

ಈಗಿನ ಹೋರಾಟದ ಹಾದಿ

ಸೇಠ್ ಜುಮ್ಮಾ ಲಾಲ್ ಅವರ ಮೊಮ್ಮಗ ಈಗ ಹಳೆಯ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು ನ್ಯಾಯಕ್ಕಾಗಿ ಆಗ್ರಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಅಂದು ನೀಡಿದ್ದ 35,000 ರೂಪಾಯಿಗಳಿಗೆ ಕಳೆದ 109 ವರ್ಷಗಳ ಬಡ್ಡಿಯನ್ನು ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕಿದರೆ ಅದು ಇಂದು ನೂರಾರು ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳಾಗುತ್ತದೆ.

“ಇದು ಕೇವಲ ಹಣದ ವಿಷಯವಲ್ಲ, ನಮ್ಮ ತಾತ ಬ್ರಿಟಿಷರಿಗೆ ನೀಡಿದ್ದ ಬೆಂಬಲ ಮತ್ತು ಅವರ ಹಕ್ಕಿನ ಪ್ರಶ್ನೆ” ಎಂದು ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಸಂಬಂಧ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಹೈಕಮಿಷನ್ ಮೂಲಕ ಹಣ ಪಡೆಯಲು ಕಾನೂನು ತಜ್ಞರ ಸಲಹೆ ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ

1. ಸಾಲ ನೀಡಿದ ವರ್ಷ: 1917 (ಮೊದಲ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ಸಮಯ).
2. ಸಾಲ ನೀಡಿದ ಮೊತ್ತ: 35,000 ರೂಪಾಯಿ.
3. ಸಾಲ ಪಡೆದವರು: ಅಂದಿನ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರ.
4. ಸಾಲ ನೀಡಿದವರು: ಉದ್ಯಮಿ ಸೇಠ್ ಜುಮ್ಮಾ ಲಾಲ್ ರುಥಿಯಾ.
5. ಪ್ರಸ್ತುತ ಸ್ಥಿತಿ: 109 ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ವಾರಸುದಾರರಿಂದ ಕಾನೂನು ಹೋರಾಟದ ಸಿದ್ಧತೆ.

ಬ್ರಿಟಿಷರು ಭಾರತದಿಂದ ಅಪಾರ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಲೂಟಿ ಮಾಡಿದ್ದನ್ನು ನಾವು ಕೇಳಿದ್ದೇವೆ, ಆದರೆ ಭಾರತೀಯ ಉದ್ಯಮಿಯೊಬ್ಬರಿಂದ ಸಾಲ ಪಡೆದು ಅದನ್ನು ವಾಪಸ್ ನೀಡದೆ ಹೋದ ಈ ಘಟನೆ ನಿಜಕ್ಕೂ ಆಶ್ಚರ್ಯಕರವಾಗಿದೆ.

ನಮ್ಮ ಸಲಹೆ

ನೋಡಿ ಮಿತ್ರರೇ, ಈ ಘಟನೆಯಿಂದ ನಾವೊಂದು ಪಾಠ ಕಲಿಯಬಹುದು. ನಿಮ್ಮ ಮನೆಯ ಹಳೆಯ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಗಳಲ್ಲಿರುವ ಅಥವಾ ಅಜ್ಜ-ಮುತ್ತಜ್ಜರ ಕಾಲದ ಬಾಂಡ್ ಪೇಪರ್, ಭೂಮಿ ದಾಖಲೆ ಅಥವಾ ಇಂತಹ ಸಾಲದ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಕೇವಲ ‘ಹಳೇ ಕಾಗದ’ ಎಂದು ಬಿಸಾಡಬೇಡಿ. ಸರಿಯಾದ ದಾಖಲೆಗಳಿದ್ದರೆ ನೂರು ವರ್ಷದ ನಂತರವೂ ನ್ಯಾಯ ಸಿಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಇಂದೇ ನಿಮ್ಮ ಮನೆಯ ಹಳೆಯ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಒಮ್ಮೆ ಪರಿಶೀಲಿಸಿ!

ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು (FAQs)

ಪ್ರಶ್ನೆ 1: ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರ ಈಗ ಈ ಹಣವನ್ನು ವಾಪಸ್ ನೀಡುತ್ತದೆಯೇ?

ಉತ್ತರ: ಇದು ಕಾನೂನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ವಿಷಯ. ಆದರೆ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾನೂನಿನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸರಿಯಾದ ದಾಖಲೆಗಳಿದ್ದರೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರದ ಮೇಲೆ ಒತ್ತಡ ಹೇರಬಹುದು ಅಥವಾ ಅಲ್ಲಿನ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮೊರೆ ಹೋಗಬಹುದು.

ಪ್ರಶ್ನೆ 2: ₹35,000 ಇವತ್ತು ಎಷ್ಟು ಕೋಟಿ ಆಗಬಹುದು?

ಉತ್ತರ: 1917ರ ಕಾಲದ ₹35,000 ಮೌಲ್ಯಕ್ಕೆ ಚಕ್ರಬಡ್ಡಿ (Compound Interest) ಹಾಕುತ್ತಾ ಹೋದರೆ ಇಂದಿನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮೌಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಅದು ನೂರಾರು ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳಾಗಬಹುದು.

ಗುಡ್ ನ್ಯೂಸ್: ಸ್ವಂತ ಉದ್ಯೋಗಕ್ಕೆ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಭರ್ಜರಿ ಚಾನ್ಸ್! ಗ್ರಾಮ ಒನ್ ಕೇಂದ್ರ ಆರಂಭಿಸಲು ಅರ್ಜಿ ಆಹ್ವಾನ

ಈ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಓದಿ

ದಯವಿಟ್ಟು ಗಮನಿಸಿ: ನೀಡ್ಸ್ ಆಫ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ತನ್ನ ಓದುಗರಿಗೆ ನಿಖರವಾದ ಮತ್ತು ಅಧಿಕೃತ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ನಾವು ಯಾವುದೇ ಅನಧಿಕೃತ ಮತ್ತು ಸುಳ್ಳು ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಬಿತ್ತರಿಸುವುದಿಲ್ಲ.