Wife Property Rights: ಪತಿಯ ಮರಣದ ನಂತರ ಆಸ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಪತ್ನಿಯ ಪಾಲು ಎಷ್ಟು? ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ಏನು ಹೇಳುತ್ತದೆ?

ಭಾರತೀಯ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಆಸ್ತಿ ಹಕ್ಕುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅರಿವಿನ ಕೊರತೆಯಿಂದಾಗಿ ಅನೇಕ ಮಹಿಳೆಯರು ಸಂಕಷ್ಟಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕುತ್ತಾರೆ. 1956 ರ Hindu Succession Act (ಹಿಂದೂ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರ ಕಾಯ್ದೆ) ವಿಧವೆಯರ ಹಿತರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಬಲವಾದ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ತೀರ್ಪುಗಳು ಕೂಡ ಮಹಿಳೆಯರ ಆರ್ಥಿಕ ಭದ್ರತೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಒತ್ತು ನೀಡಿವೆ.

1. ವರ್ಗ-1 ರ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ (Class-I Heir)

ಹಿಂದೂ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರ ಕಾಯ್ದೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಪತ್ನಿಯು ತನ್ನ ಪತಿಯ ‘ವರ್ಗ-1’ ರ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದಾಳೆ. ಇದರರ್ಥ ಪತಿಯ ಆಸ್ತಿಯ ಮೇಲೆ ಮೊದಲ ಹಕ್ಕು ಪತ್ನಿ, ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ಮೃತರ ತಾಯಿಗೆ ಇರುತ್ತದೆ.

• ಸಮಾನ ಪಾಲು: ಪತಿಯು ಯಾವುದೇ ‘ವಿಲ್’ (ಉಯಿಲು) ಬರೆಯದೆ ಮರಣ ಹೊಂದಿದರೆ, ಆತನ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಂಡತಿ, ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ತಾಯಿಗೆ ಸಮಾನವಾಗಿ ಹಂಚಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಉದಾಹರಣೆಗೆ: ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಪತ್ನಿ, ಒಬ್ಬ ಮಗ ಮತ್ತು ಒಬ್ಬ ಮಗಳನ್ನು ಅಗಲಿದ್ದರೆ, ಆತನ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು 3 ಸಮಾನ ಭಾಗಗಳಾಗಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ ತಾಯಿ ಜೀವಂತವಾಗಿದ್ದರೆ 4 ಭಾಗಗಳಾಗಿ ಹಂಚಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಆಸ್ತಿ ಹಂಚಿಕೆಯ ವಿವರ ಹೀಗಿದೆ

2. ವಿಲ್ (Will) ಅಥವಾ ಉಯಿಲು ಇದ್ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ

ಪತಿಯು ತನ್ನ ಸ್ವಯಾರ್ಜಿತ ಆಸ್ತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಮರಣಕ್ಕೂ ಮುನ್ನ ವಿಲ್ ಬರೆದಿದ್ದರೆ, ಆಸ್ತಿ ವಿತರಣೆಯು ವಿಲ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಅಂಶಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ.

• ಪತ್ನಿಯ ಹೆಸರಿದ್ದರೆ: ವಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದಂತೆ ಆಕೆಗೆ ಆಸ್ತಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ.
• ಪತ್ನಿಯ ಹೆಸರನ್ನು ಕೈಬಿಟ್ಟಿದ್ದರೆ: ಪತಿಯು ತನ್ನ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಬೇರೆಯವರ ಹೆಸರಿಗೆ ಬರೆದಿದ್ದರೆ ಪತ್ನಿಯ ಹಕ್ಕು ಸೀಮಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಆ ವಿಲ್ ವಂಚನೆಯಿಂದ ಅಥವಾ ಒತ್ತಡದಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಎಂದು ಅನಿಸಿದರೆ ಪತ್ನಿಯು ಅದನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸಬಹುದು.

3. ಅತ್ತೆ-ಮಾವನ ಆಸ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಹಕ್ಕು ಇದೆಯೇ?

ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಪತ್ನಿಯು ತನ್ನ ಅತ್ತೆ ಅಥವಾ ಮಾವನ ಸ್ವಯಾರ್ಜಿತ ಆಸ್ತಿಯ ಮೇಲೆ ನೇರ ಹಕ್ಕನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ.

• ಆದರೆ, ಆಸ್ತಿಯು ಪೂರ್ವಜರ ಆಸ್ತಿ (Ancestral Property) ಆಗಿದ್ದು, ಅದರಲ್ಲಿ ಪತಿಗೆ ಹಕ್ಕು ಇದ್ದಲ್ಲಿ, ಪತಿಯ ಮರಣದ ನಂತರ ಆ ಪಾಲನ್ನು ಪತ್ನಿ ಪಡೆಯಬಹುದು.
• ಛತ್ತೀಸ್‌ಗಢ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ನ ಮಹತ್ವದ ತೀರ್ಪು: ಇತ್ತೀಚಿನ ತೀರ್ಪಿನ ಪ್ರಕಾರ, ವಿಧವೆಯಾದ ಮಹಿಳೆಗೆ ಆಧಾರವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಅಥವಾ ಆಕೆ ನಿರ್ಗತಿಕಳಾಗಿದ್ದರೆ, ಮಾನವೀಯತೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಅತ್ತೆ-ಮಾವನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಮತ್ತು ಜೀವನೋಪಾಯಕ್ಕೆ ಸಹಾಯ ಪಡೆಯುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾಳೆ.

4. ವಸತಿ ಹಕ್ಕು ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣೆ

2005 ರ ಗೃಹ ಹಿಂಸಾಚಾರ ತಡೆ ಕಾಯ್ದೆ (Domestic Violence Act) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಗೆ ತನ್ನ ವೈವಾಹಿಕ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಸಂಪೂರ್ಣ ಹಕ್ಕಿದೆ. ಮನೆಯು ಅತ್ತೆ-ಮಾವನ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಸಹ, ವಿಧವೆಯನ್ನು ಮನೆಯಿಂದ ಹೊರಹಾಕುವಂತಿಲ್ಲ.

ಪ್ರಮುಖ ಸೂಚನೆ:

ಒಂದು ವೇಳೆ ಪತಿಯು ತನ್ನ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಬೇರೆಯವರ ಹೆಸರಿಗೆ ‘ವಿಲ್’ ಮಾಡಿದ್ದರೆ, ಪತ್ನಿಯ ಹಕ್ಕು ಸೀಮಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಆ ವಿಲ್ ಅನ್ನು ಒತ್ತಾಯ ಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಅಥವಾ ಮೋಸದಿಂದ ಮಾಡಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅನುಮಾನವಿದ್ದರೆ ಮಾತ್ರ ನೀವು ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸಬಹುದು.

ನಮ್ಮ ಸಲಹೆ

ಆಸ್ತಿ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಮುಂದೆ ತೊಂದರೆಯಾಗಬಾರದು ಎಂದರೆ, ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ಮನೆ ಅಥವಾ ಜಮೀನು ಖರೀದಿಸುವಾಗ ‘ಜಂಟಿ ಮಾಲೀಕತ್ವ’ (Joint Registration) ಮಾಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಉತ್ತಮ. ಇದರಿಂದ ಒಬ್ಬರ ಮರಣದ ನಂತರ ಆಸ್ತಿ ವರ್ಗಾವಣೆ ಸುಲಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ನಿಮ್ಮ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆಗಳಿಗೆ ‘ನಾಮಿನಿ’ ಹೆಸರನ್ನು ಸೇರಿಸಲು ಮರೆಯಬೇಡಿ.

ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು (FAQs)

ಪ್ರಶ್ನೆ 1: ಪತಿ ತೀರಿಕೊಂಡ ಮೇಲೆ ಅತ್ತೆ ನನ್ನನ್ನು ಮನೆಯಿಂದ ಹೊರಹಾಕಬಹುದೇ?

ಉತ್ತರ: ಖಂಡಿತ ಇಲ್ಲ. 2005ರ ಗೃಹ ಹಿಂಸಾಚಾರ ತಡೆ ಕಾಯ್ದೆಯಡಿ, ಪತ್ನಿಯು ತನ್ನ ವೈವಾಹಿಕ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಸಂಪೂರ್ಣ ಹಕ್ಕನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾಳೆ. ಅದು ಅತ್ತೆ-ಮಾವನ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಆಕೆಯನ್ನು ಹೊರಹಾಕುವಂತಿಲ್ಲ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 2: ಮರು ಮದುವೆಯಾದರೆ ಮೊದಲ ಪತಿಯ ಆಸ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಹಕ್ಕು ಇರುತ್ತದೆಯೇ?

ಉತ್ತರ: ಹೌದು, ಪತಿ ಮರಣ ಹೊಂದಿದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನೀವು ಆತನ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ವಾರಸುದಾರರಾಗಿರುತ್ತೀರಿ. ಆದ್ದರಿಂದ ನಂತರ ಮರು ಮದುವೆಯಾದರೂ, ಮೊದಲ ಪತಿಯ ಆಸ್ತಿಯಲ್ಲಿ ನಿಮಗೆ ಸಿಕ್ಕ ಪಾಲಿನ ಮೇಲೆ ನಿಮ್ಮ ಹಕ್ಕು ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ.

ಈ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಓದಿ

ದಯವಿಟ್ಟು ಗಮನಿಸಿ: ನೀಡ್ಸ್ ಆಫ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ತನ್ನ ಓದುಗರಿಗೆ ನಿಖರವಾದ ಮತ್ತು ಅಧಿಕೃತ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ನಾವು ಯಾವುದೇ ಅನಧಿಕೃತ ಮತ್ತು ಸುಳ್ಳು ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಬಿತ್ತರಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

ಶಿವರಾಜ

ಶಿವರಾಜ್ ಅವರು NeedsOfPublic.in ನಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ, ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಸುದ್ದಿಗಳ ವಿಭಾಗದ ಹಿರಿಯ ಸಂಪಾದಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ (Senior Editor). ಸಿವಿಲ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಡಿಪ್ಲೊಮಾ ಪದವಿ ಪಡೆದಿದ್ದರೂ, ಮಾಧ್ಯಮ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಮೇಲಿರುವ ಅತೀವ ಆಸಕ್ತಿಯಿಂದಾಗಿ 2019 ರಲ್ಲಿ ಡಿಜಿಟಲ್ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಕಾಲಿಟ್ಟರು. ಇವರು ಆರಂಭಿಸಿದ “Suddi No.1 Kannada” ಯೂಟ್ಯೂಬ್ ಚಾನೆಲ್ ಪ್ರಸ್ತುತ 300K ಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಬ್‌ಸ್ಕ್ರೈಬರ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದುವ ಮೂಲಕ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ಡಿಜಿಟಲ್ ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಅನುಭವ ಹೊಂದಿರುವ ಇವರು, ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದ ಸಂಕೀರ್ಣ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನಗಳನ್ನು (Scholarships) ಸರಳವಾಗಿ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿ, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ತಲುಪಿಸುವಲ್ಲಿ ಎಕ್ಸ್‌ಪರ್ಟ್ ಆಗಿದ್ದಾರೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಅಪ್‌ಡೇಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ನಿಖರ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುವ ವಿಡಿಯೋ ಕಂಟೆಂಟ್ ಮೂಲಕ ಜನರಲ್ಲಿ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸುವುದು ಇವರ ಬರವಣಿಗೆಯ ವಿಶಿಷ್ಟ ಶೈಲಿಯಾಗಿದೆ.