WhatsApp Groupಕೃಷಿ ಕೆಲಸದ ವೇಳೆ ಸಂಭವಿಸುವ ಆಕಸ್ಮಿಕ ಸಾವು, ಹಾವು ಕಡಿತ ಅಥವಾ ಅಂಗವೈಕಲ್ಯಕ್ಕೆ ಪರಿಹಾರ ಒದಗಿಸುವ ‘ರೈತ ಸಂಜೀವಿನಿ ಯೋಜನೆ’ಯ ಕಂಪ್ಲೀಟ್ ಮಾಹಿತಿ. ಯಾರೆಲ್ಲಾ ಅರ್ಹರು? ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಕೆ ಹೇಗೆ? ಇಲ್ಲಿದೆ ಡಿಟೇಲ್ಸ್.
ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು (Highlights)
- ಕೃಷಿ ಕೆಲಸದ ವೇಳೆ ಅಪಘಾತವಾದರೆ ನೆರವಿಗೆ ಬರಲಿದೆ ಈ ಅದ್ಭುತ ಯೋಜನೆ!
- ಸಾವು ಅಥವಾ ಅಂಗವೈಕಲ್ಯಕ್ಕೆ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಸಿಗುವ ನಿಖರವಾದ ಪರಿಹಾರವೆಷ್ಟು?
- ಪಹಣಿ ಹೊಂದಿರುವ ರೈತರು ಹಾಗೂ ಕುಟುಂಬಸ್ಥರು ಎಲ್ಲಿ, ಹೇಗೆ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕು?
ರೈತ ದೇಶದ ಬೆನ್ನೆಲುಬು ಎಂಬುದು ಕೇವಲ ಮಾತಲ್ಲ, ಅದು ಅಕ್ಷರಶಃ ವಾಸ್ತವ. ಆದರೆ, ಹೊಲಗದ್ದೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಗಲಿರುಳು ಬೆವರು ಸುರಿಸಿ ದುಡಿಯುವ ರೈತನ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿದಿನವೂ ಒಂದಲ್ಲ ಒಂದು ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ಅಪಾಯಗಳು ಎದುರಾಗುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತವೆ. ಕೃಷಿ ಯಂತ್ರೋಪಕರಣಗಳ ಬಳಕೆ, ಹಾವು ಕಡಿತ, ಕಾಡುಪ್ರಾಣಿಗಳ ದಾಳಿ ಅಥವಾ ವಿದ್ಯುತ್ ಅವಘಡಗಳಂತಹ ದುರಂತಗಳು ಸಂಭವಿಸಿದಾಗ, ಆ ರೈತನನ್ನೇ ನಂಬಿಕೊಂಡಿರುವ ಇಡೀ ಕುಟುಂಬ ಬೀದಿಗೆ ಬೀಳುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುತ್ತದೆ.
ಇಂತಹ ಸಂಕಷ್ಟದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ರೈತ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ಕೇವಲ ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಮಾನಸಿಕ ಧೈರ್ಯವನ್ನು ತುಂಬುವ ಏಕೈಕ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರವು ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿರುವ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯ ಯೋಜನೆಯೇ ರೈತ ಸಂಜೀವಿನಿ ಯೋಜನೆ (Raitha Sanjeevini Yojana). ಬಹಳಷ್ಟು ರೈತರಿಗೆ ಪಿಎಂ ಕಿಸಾನ್ (PM Kisan) ಅಥವಾ ‘ಬೆಳೆ ವಿಮೆ’ (Fasal Bima) ಬಗ್ಗೆ ಇರುವಷ್ಟು ಅರಿವು, ಈ ರೈತ ಸಂಜೀವಿನಿ ಯೋಜನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಇಲ್ಲ. ಕೃಷಿ ಕೆಲಸದ ವೇಳೆ ಅಪಘಾತಕ್ಕೀಡಾದರೆ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಲಕ್ಷಾಂತರ ರೂಪಾಯಿ ಪರಿಹಾರ ಸಿಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಮಾಹಿತಿಯೇ ಇಂದಿಗೂ ಅನೇಕರಿಗೆ ತಿಳಿದಿಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ, ಕೃಷಿಕರ ಪಾಲಿಗೆ ನಿಜಕ್ಕೂ ‘ಸಂಜೀವಿನಿ’ಯಾಗಿರುವ ಈ ಯೋಜನೆಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿವರವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಯಾವೆಲ್ಲಾ ಅವಘಡಗಳಿಗೆ ಪರಿಹಾರ ಸಿಗುತ್ತದೆ? (Covered Risks)
ಕೃಷಿ ಚಟುವಟಿಕೆ ಎಂದರೆ ಅದು ಹವಾನಿಯಂತ್ರಿತ ಕಚೇರಿಯಲ್ಲಿ ಕೂತು ಮಾಡುವ ಕೆಲಸವಲ್ಲ. ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರಕೃತಿ, ಕ್ರಿಮಿಕೀಟಗಳು ಹಾಗೂ ಯಂತ್ರಗಳ ಜೊತೆಗೆ ನಿರಂತರ ಹೋರಾಟವಿರುತ್ತದೆ. ಈ ರೈತ ಸಂಜೀವಿನಿ ಯೋಜನೆಯಡಿ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಆಕಸ್ಮಿಕ ಅವಘಡಗಳಿಗೆ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ನೇರ ಪರಿಹಾರವನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ:
- ವಿಷಜಂತುಗಳ ಕಡಿತ: ಹೊಲದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವಾಗ ಹಾವು ಕಡಿತ (Snake Bite) ಅಥವಾ ಇತರ ಯಾವುದೇ ವಿಷಜಂತುಗಳ ಕಡಿತದಿಂದ ಸಂಭವಿಸುವ ಸಾವು.
- ವನ್ಯಜೀವಿಗಳ ದಾಳಿ: ಕಾಡುಪ್ರಾಣಿಗಳ (ಆನೆ, ಚಿರತೆ, ಕರಡಿ ಇತ್ಯಾದಿ) ದಾಳಿಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಸಾವು ಅಥವಾ ಗಂಭೀರ ಗಾಯ.
- ಯಂತ್ರೋಪಕರಣಗಳ ಅಪಘಾತ: ಟ್ರ್ಯಾಕ್ಟರ್, ಟಿಲ್ಲರ್, ಅಥವಾ ಕಟಾವು ಯಂತ್ರಗಳಂತಹ ಕೃಷಿ ಯಂತ್ರೋಪಕರಣಗಳನ್ನು ಬಳಸುವಾಗ ಆಗುವ ಅಪಘಾತಗಳು.
- ಆಕಸ್ಮಿಕ ದುರಂತಗಳು: ಕೃಷಿ ಕೆಲಸದ ವೇಳೆ ಮರದಿಂದ ಆಯತಪ್ಪಿ ಬಿದ್ದು ಅಥವಾ ಕೃಷಿ ಬಾವಿಗೆ/ಕೊಳವೆಬಾವಿಗೆ ಬಿದ್ದು ಸಂಭವಿಸುವ ದುರಂತಗಳು.
- ವಿದ್ಯುತ್ ಅವಘಡ: ಮೋಟಾರ್ ಪಂಪ್ಸೆಟ್ ಆನ್ ಮಾಡುವಾಗ ಅಥವಾ ಹೊಲದಲ್ಲಿ ತುಂಡಾದ ವಿದ್ಯುತ್ ತಂತಿ ತಗುಲಿ (Electric Shock) ಸಂಭವಿಸುವ ಸಾವು.
ಪರಿಹಾರದ ಮೊತ್ತ ಎಷ್ಟು? (Benefit Amount Details)
ಅಪಘಾತದ ತೀವ್ರತೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಸರ್ಕಾರವು ಸಂತ್ರಸ್ತರಿಗೆ ಅಥವಾ ಅವರ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ನಿಗದಿತ ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಕೃಷಿ ಉತ್ಪನ್ನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಸಮಿತಿ (APMC) ಮೂಲಕ ವಿತರಿಸಲಾಗುವ ಈ ಪರಿಹಾರದ ವಿವರ ಇಲ್ಲಿದೆ:
ರೈತ ಸಂಜೀವಿನಿ: ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಹಾರದ ವಿವರ
| ದುರಂತದ ಸ್ವರೂಪ | ಸಿಗುವ ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವು (₹) |
|---|---|
| ಆಕಸ್ಮಿಕ ಸಾವು (Accidental Death) | ₹1,00,000/- |
| ಸಂಪೂರ್ಣ ಶಾಶ್ವತ ಅಂಗವೈಕಲ್ಯ (Permanent Disability) | ₹1,00,000/- |
| ಭಾಗಶಃ ಅಂಗವೈಕಲ್ಯ (Partial Disability) | ₹50,000/- ವರೆಗೆ |
ಯಾರೆಲ್ಲಾ ಅರ್ಹರು? (Eligibility Criteria)
ಈ ಯೋಜನೆಯ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಪ್ಲಸ್ ಪಾಯಿಂಟ್ ಎಂದರೆ, ಇದು ಕೇವಲ ಜಮೀನಿನ ಮಾಲೀಕನಿಗೆ (ರೈತನಿಗೆ) ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ. ಈ ಕೆಳಗಿನ ಅರ್ಹತೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುವ ಎಲ್ಲರೂ ಪರಿಹಾರ ಪಡೆಯಬಹುದು:
- ಕುಟುಂಬದವರಿಗೂ ಅನ್ವಯ: ರೈತ, ಆತನ ಪತಿ/ಪತ್ನಿ ಹಾಗೂ ಅವಲಂಬಿತ ಮಕ್ಕಳಿಗೂ ಈ ಯೋಜನೆ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ.
- ವಯೋಮಿತಿ: ಅಪಘಾತಕ್ಕೀಡಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ವಯಸ್ಸು ಕನಿಷ್ಠ 15 ವರ್ಷದಿಂದ ಗರಿಷ್ಠ 70 ವರ್ಷದ ಒಳಗೆ ಇರಬೇಕು.
- ನಿವಾಸ ಹಾಗೂ ದಾಖಲೆ: ಅರ್ಜಿದಾರರು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ನಿವಾಸಿಯಾಗಿರಬೇಕು ಮತ್ತು ಸ್ವಂತ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ಜಮೀನಿನ ಆರ್.ಟಿ.ಸಿ (RTC / ಪಹಣಿ) ಹೊಂದಿರಬೇಕು.
ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಬೇಕಾಗುವ ದಾಖಲೆಗಳು (Documents Required)
ಪರಿಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸುವಾಗ ಯಾವುದೇ ಗೊಂದಲವಾಗದಂತೆ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಮೂಲ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಲಗತ್ತಿಸಬೇಕು:
- ಪೊಲೀಸ್ ಎಫ್.ಐ.ಆರ್ (FIR) ಪ್ರತಿ.
- ಸಾವು ಸಂಭವಿಸಿದ್ದರೆ ಮರಣೋತ್ತರ ಪರೀಕ್ಷಾ ವರದಿ (Post-mortem Report) ಹಾಗೂ ಮರಣ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರ.
- ಅಂಗವೈಕಲ್ಯ ಸಂಭವಿಸಿದ್ದರೆ ಅಧಿಕೃತ ವೈದ್ಯಾಧಿಕಾರಿಗಳಿಂದ ಪಡೆದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರ (Medical Certificate).
- ಜಮೀನಿನ ಪಹಣಿ (RTC).
- ಆಧಾರ್ ಕಾರ್ಡ್ (Aadhaar Card) ಪ್ರತಿ.
- ಬ್ಯಾಂಕ್ ಪಾಸ್ಬುಕ್ (Bank Passbook) ನಕಲು ಪ್ರತಿ.
- ಪಾಸ್ಪೋರ್ಟ್ ಅಳತೆಯ ಫೋಟೋಗಳು.
ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸುವುದು ಎಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಹೇಗೆ? (How to Apply)
ಅಪಘಾತ ಸಂಭವಿಸಿದ 30 ದಿನಗಳ ಒಳಗಾಗಿ ನೀವು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕು. ನಿಮ್ಮ ತಾಲೂಕಿನ ಹತ್ತಿರದ ಕೃಷಿ ಉತ್ಪನ್ನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಸಮಿತಿ (APMC) ಕಚೇರಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ. ಅಲ್ಲಿ ರೈತ ಸಂಜೀವಿನಿ ಯೋಜನೆಯ ಅರ್ಜಿ ನಮೂನೆಯನ್ನು ಪಡೆದು, ಮೇಲ್ಕಂಡ ಎಲ್ಲಾ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಲಗತ್ತಿಸಿ ಅಧಿಕೃತ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕು. ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ, ಮಂಜೂರಾತಿ ನೀಡಿದ ಬಳಿಕ ಪರಿಹಾರದ ಹಣ ನೇರವಾಗಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆಗೆ ಜಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ.
ಒಟ್ಟು ₹5 ಲಕ್ಷದವರೆಗೆ ಪರಿಹಾರ ಸಿಗುವುದು ಹೇಗೆ? (Complementary Schemes)
ಕೇವಲ ರೈತ ಸಂಜೀವಿನಿಯಿಂದ 1 ಲಕ್ಷ ರೂ. ಸಿಕ್ಕರೆ, ಒಟ್ಟು 5 ಲಕ್ಷ ರೂ. ಹೇಗೆ ಆಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ನಿಮ್ಮಲ್ಲಿ ಮೂಡಿರಬಹುದು. ಕೃಷಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವಾಗ ಸಂಭವಿಸುವ ಅನಾಹುತಗಳಿಗೆ ಸರ್ಕಾರದ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಇಲಾಖೆಗಳಿಂದಲೂ ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪರಿಹಾರ ಪಡೆಯಲು ಅವಕಾಶವಿದೆ:
- ಕಂದಾಯ ಇಲಾಖೆಯ ನೆರವು: ಹಾವು ಕಡಿತ ಅಥವಾ ವನ್ಯಜೀವಿ ದಾಳಿಯಿಂದ ಸಾವು ಸಂಭವಿಸಿದರೆ, ‘ದುರಂತ ನಿರ್ವಹಣಾ ಕಾಯ್ದೆ’ (Disaster Management Act) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಂದಾಯ ಇಲಾಖೆಯಿಂದ ಬರೋಬ್ಬರಿ ₹2 ಲಕ್ಷದವರೆಗೆ ಪರಿಹಾರ ಸಿಗುತ್ತದೆ.
- ಪಿಎಂ ಸುರಕ್ಷಾ ಭೀಮಾ ಯೋಜನೆ (PM Suraksha Bima Yojana): ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಕೇವಲ ನಾಮಮಾತ್ರ ಪ್ರೀಮಿಯಂ (ಹಿಂದೆ ₹12, ಪ್ರಸ್ತುತ ₹20) ಪಾವತಿಸುವ ಈ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಯೋಜನೆಯಡಿ, ಯಾವುದೇ ಅಪಘಾತ ಸಂಭವಿಸಿದರೂ ₹2 ಲಕ್ಷದವರೆಗೆ ವಿಮಾ ಕವರೇಜ್ ಸಿಗುತ್ತದೆ.
- ರೈತ ಸಮೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆ & ಬೆಳೆ ವಿಮೆ: ಇವುಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಹವಾಮಾನ ವೈಪರೀತ್ಯದಿಂದ ಬೆಳೆ ನಷ್ಟವಾದರೆ ‘ಪಿಎಂ ಫಸಲ್ ಭೀಮಾ ಯೋಜನೆ’ಯಡಿಯೂ ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವು ಸಿಗುತ್ತದೆ.
ಈ ಎಲ್ಲಾ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು (ರೈತ ಸಂಜೀವಿನಿ + ಕಂದಾಯ ಇಲಾಖೆ + ಪಿಎಂ ಸುರಕ್ಷಾ ಭೀಮಾ) ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿದಾಗ, ಸಂಕಷ್ಟಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿದ ರೈತ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ 4 ರಿಂದ 5 ಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯಿಗಳವರೆಗೆ ಬೃಹತ್ ಆರ್ಥಿಕ ಭದ್ರತೆ ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.
ತಜ್ಞರ ಸಲಹೆ (Expert Tip)
ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾಗದ ಬಹುತೇಕ ರೈತರಿಗೆ ಮಾಹಿತಿಯ ಕೊರತೆಯಿಂದಾಗಿ ಇಂತಹ ಅತ್ಯಮೂಲ್ಯ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ತಲುಪುತ್ತಲೇ ಇಲ್ಲ. ಆಕಸ್ಮಿಕವಾಗಿ ಹಾವು ಕಚ್ಚಿ ಸಾವು ಸಂಭವಿಸಿದಾಗ, “ಯಾವ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಕೇಳೋದು, ಯಾರು ದುಡ್ಡು ಕೊಡ್ತಾರೆ?” ಎಂದು ಸುಮ್ಮನಾಗುವವರೇ ಹೆಚ್ಚು. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ರೈತನು ತಮ್ಮ ಪಂಚಾಯಿತಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಅಧಿಕಾರಿ (PDO) ಅಥವಾ APMC ಕಚೇರಿಯ ಸಂಪರ್ಕದಲ್ಲಿರಬೇಕು. ಅಪಘಾತವಾದ ಕೂಡಲೇ 30 ದಿನಗಳ ಗಡುವಿನೊಳಗೆ FIR ಹಾಗೂ ಪೋಸ್ಟ್-ಮಾರ್ಟಮ್ ವರದಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದರೆ, ಸರ್ಕಾರದ ನೆರವು ಖಂಡಿತ ಸಿಗುತ್ತದೆ.
ವರದಿ: ಲಿಂಗರಾಜ, ನೀಡ್ಸ್ ಆಫ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ – ದಾವಣಗೆರೆ
“ಶಿವರಾಜ್ ಅವರು NeedsOfPublic.in ನಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ, ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಸುದ್ದಿಗಳ ವಿಭಾಗದ ಹಿರಿಯ ಸಂಪಾದಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮದಲ್ಲಿ 6 ವರ್ಷಗಳ ಸುದೀರ್ಘ ಅನುಭವ ಹೊಂದಿರುವ ಇವರು, ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದ ಸಂಕೀರ್ಣ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನಗಳನ್ನು (Scholarships) ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿ, ಜನಸಾಮಾನ್ಯರಿಗೆ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಅದರ ಪ್ರಯೋಜನಗಳನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಅರ್ಥೈಸುವಲ್ಲಿ ಎಕ್ಸ್ಪರ್ಟ್ ಆಗಿದ್ದಾರೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಅಪ್ಡೇಟ್ಗಳು, ಪರೀಕ್ಷಾ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ದೈನಂದಿನ ಹವಾಮಾನ ವರದಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಭವಿಷ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಲ್ಯಾಣ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅರಿವು ಮೂಡಿಸುವುದು ಇವರ ಮುಖ್ಯ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ.”
