BIG NEWS: ಪತಿಯ ಆಸ್ತಿ ಮಾರಾಟವಾದರೂ ಪತ್ನಿಗೆ ಜೀವನಾಂಶದ ಹಕ್ಕಿದೆ: ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಮಹತ್ವದ ತೀರ್ಪು!

ನವದೆಹಲಿ/ಕೊಚ್ಚಿ: ಪತಿ ತನ್ನ ಸ್ಥಿರ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು (Immovable Property) ಬೇರೆಯವರಿಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿದರೂ ಅಥವಾ ವರ್ಗಾವಣೆ ಮಾಡಿದರೂ ಸಹ, ಪತ್ನಿಯು ಆ ಆಸ್ತಿಯ ಮೂಲಕ ತನ್ನ ‘ಜೀವನಾಂಶ’ (Maintenance) ಪಡೆಯುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾಳೆ ಎಂದು ಕೇರಳ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಐತಿಹಾಸಿಕ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿದೆ. ಮಹಿಳೆಯರ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಈ ತೀರ್ಪು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದೆ.

ತೀರ್ಪಿನ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಮತ್ತು ಪೂರ್ಣ ಪೀಠದ ನಿರ್ಧಾರ

ಹಿಂದೂ ಪತ್ನಿಯು ತನ್ನ ಪತಿಯ ಆಸ್ತಿಯಿಂದ ಜೀವನಾಂಶ ಪಡೆಯಲು ಕಾನೂನಿನಲ್ಲಿ ಅವಕಾಶವಿದೆಯೇ ಎಂಬ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಈ ಹಿಂದೆ ಹಲವು ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿದ್ದವು. ಈ ಗೊಂದಲವನ್ನು ಬಗೆಹರಿಸಲು ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳಾದ ಸುಶ್ರುತ್ ಅರವಿಂದ್ ಧರ್ಮಾಧಿಕಾರಿ, ಪಿ.ವಿ. ಕುಂಞಿಕೃಷ್ಣನ್ ಮತ್ತು ಜಿ. ಗಿರೀಶ್ ಅವರನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಪೂರ್ಣ ಪೀಠವು ಈ ಮಹತ್ವದ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆ.

ಜನವರಿ 14, 2026 ರಂದು ನೀಡಲಾದ ಈ ತೀರ್ಪಿನಲ್ಲಿ, ಆಸ್ತಿ ವರ್ಗಾವಣೆ ಕಾಯ್ದೆಯ (Transfer of Property Act) ಸೆಕ್ಷನ್ 39 ಮತ್ತು ಹಿಂದೂ ದತ್ತು ಹಾಗೂ ನಿರ್ವಹಣಾ ಕಾಯ್ದೆಯ (HAMA) ಸೆಕ್ಷನ್ 28 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಪತ್ನಿಯ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ.

ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು:

• ಜೀವನಾಂಶದ ಹಕ್ಕು ಅಬಾಧಿತ: ಪತಿ ತನ್ನ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿದ ನಂತರವೂ, ಪತ್ನಿಯ ಜೀವನಾಂಶದ ಹಕ್ಕನ್ನು ಆ ಆಸ್ತಿಯ ವಿರುದ್ಧ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಬಹುದು.
• ಖರೀದಿದಾರನ ಜವಾಬ್ದಾರಿ: ಒಂದು ವೇಳೆ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಖರೀದಿಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ (Buyer), ಮಾರಾಟಗಾರನು (ಪತಿ) ತನ್ನ ಪತ್ನಿಗೆ ಜೀವನಾಂಶ ನೀಡಲು ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬ ವಿಷಯ ತಿಳಿದಿದ್ದರೆ ಅಥವಾ ಆಸ್ತಿಯ ವರ್ಗಾವಣೆಯು ಪತ್ನಿಯ ಹಕ್ಕನ್ನು ವಂಚಿಸುವ ಉದ್ದೇಶ ಹೊಂದಿದ್ದರೆ, ಅಂತಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪತ್ನಿಯು ಆ ಆಸ್ತಿಯ ಮೇಲೆ ಹಕ್ಕು ಸಾಧಿಸಬಹುದು.
• ಕಾನೂನು ಕ್ರಮದ ಅವಧಿ: ಪತ್ನಿಯು ಈಗಾಗಲೇ ಜೀವನಾಂಶಕ್ಕಾಗಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಮೊಕದ್ದಮೆ ಹೂಡಿದ್ದಾಗ ಅಥವಾ ಪತಿಯ ಮರಣದ ನಂತರ ಆಸ್ತಿ ಮಾರಾಟವಾದರೆ, ಖರೀದಿದಾರನಿಗೆ ಆಕೆಯ ಹಕ್ಕಿನ ಬಗ್ಗೆ ಅರಿವಿದೆ ಎಂದೇ ಕಾನೂನು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತದೆ.

“ಸುಪ್ತ ಹಂತ” ಎಂದರೇನು?

ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ. ಪತ್ನಿಯ ಜೀವನಾಂಶದ ಹಕ್ಕು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ “ಸುಪ್ತ ಹಂತದಲ್ಲಿ” (Dormant Stage) ಇರುತ್ತದೆ. ಅಂದರೆ, ಪತ್ನಿ ಕಾನೂನು ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳುವವರೆಗೆ ಅಥವಾ ಪತಿಯ ಮರಣದವರೆಗೆ ಈ ಹಕ್ಕು ಸಕ್ರಿಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಖರೀದಿದಾರನಿಗೆ ಈ ವಿವಾದದ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವುದೇ ಸುಳಿವು ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ (Innocent Buyer), ಅವರಿಗೆ ಕೆಲವು ರಕ್ಷಣೆಗಳು ಸಿಗಬಹುದು. ಆದರೆ, ದುರುದ್ದೇಶಪೂರಿತ ವರ್ಗಾವಣೆಗಳಿಗೆ ಇದು ಅನ್ವಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ಅವಲೋಕನ

“ತನ್ನ ಪತಿಯಿಂದ ಪರಿತ್ಯಕ್ತಳಾದ ಮಹಿಳೆಗೆ ಆಸ್ತಿಯ ವಿರುದ್ಧ ಯಾವುದೇ ಪರಿಹಾರವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಅದು ನ್ಯಾಯದ ಅಣಕವಾಗುತ್ತದೆ. ಬಡತನದಲ್ಲಿರುವ ಮಹಿಳೆಯನ್ನು ಅಸಹಾಯಕಳನ್ನಾಗಿ ಬಿಡುವುದು ಗಂಭೀರ ಅನ್ಯಾಯ,” ಎಂದು ನ್ಯಾಯಪೀಠವು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದೆ. 1956 ರ ಕಾಯ್ದೆಯಲ್ಲಿ ಪತ್ನಿಯ ಹಕ್ಕಿನ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟ ಉಲ್ಲೇಖವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಅದನ್ನು ಪತ್ನಿಯ ಹಕ್ಕನ್ನು ಕಿತ್ತುಕೊಳ್ಳಲು ಬಳಸಬಾರದು ಎಂದು ಕೋರ್ಟ್ ಹೇಳಿದೆ.

ಪ್ರಕರಣದ ಸಾರಾಂಶ

ಈ ಪ್ರಕರಣವು 2007 ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಆಸ್ತಿ ಮಾರಾಟಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದಾಗಿದೆ. ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬ ತನ್ನ ಹೆಂಡತಿಯಿಂದ ದೂರವಾದ ಮೇಲೆ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿದ್ದನು. ಕೌಟುಂಬಿಕ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಆ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಮುಟ್ಟುಗೋಲು ಹಾಕಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಇದನ್ನು ಖರೀದಿದಾರರು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ್ದರು. ಈಗ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಪತ್ನಿಯ ಪರವಾಗಿ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿ, ಸಂಕಷ್ಟದಲ್ಲಿರುವ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಭರವಸೆ ನೀಡಿದೆ.

ಕಾನೂನು ಹಕ್ಕು

ಪ್ರಮುಖ ಸೂಚನೆ: ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಮಾರುವ ಮೂಲಕ ಹೆಂಡತಿಯನ್ನು ಬೀದಿಗೆ ತಳ್ಳುವ ಪತಿಯ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗೆ ಈ ತೀರ್ಪು ಅಂತ್ಯ ಹಾಡಿದೆ.

ನಮ್ಮ ಸಲಹೆ:

“ನೀವು ಯಾವುದಾದರೂ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಖರೀದಿಸಲು ಮುಂದಾಗಿದ್ದರೆ, ಮಾರಾಟಗಾರನ ಕೌಟುಂಬಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆಯನ್ನು ಒಮ್ಮೆ ವಿಚಾರಿಸಿ. ಆತನ ಪತ್ನಿಯೊಂದಿಗೆ ವಿವಾದವಿದ್ದರೆ ಅಥವಾ ಕೋರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಜೀವನಾಂಶದ ಕೇಸ್ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದರೆ ಅಂತಹ ಆಸ್ತಿಯಿಂದ ದೂರವಿರುವುದೇ ಲೇಸು. ಇನ್ನು ಮಹಿಳೆಯರು, ಪತಿ ಆಸ್ತಿ ಮಾರುವ ಸೂಚನೆ ಸಿಕ್ಕ ಕೂಡಲೇ ಕೋರ್ಟ್‌ನಿಂದ ‘ತಡೆಾಜ್ಞೆ’ (Stay Order) ಪಡೆಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿ.”

FAQs:

ಪ್ರಶ್ನೆ 1: ಪತಿ ಮರಣ ಹೊಂದಿದ ನಂತರವೂ ಈ ಹಕ್ಕು ಇರುತ್ತದೆಯೇ?

ಉತ್ತರ: ಹೌದು, ಪತಿಯ ಮರಣದ ನಂತರವೂ ಆತನ ಸ್ಥಿರ ಆಸ್ತಿಗಳ ಮೇಲೆ ಪತ್ನಿಯು ತನ್ನ ನಿರ್ವಹಣಾ ಹಕ್ಕನ್ನು ಚಲಾಯಿಸಬಹುದು ಎಂದು ಕೋರ್ಟ್ ಹೇಳಿದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 2: ಈ ತೀರ್ಪು ಕೇವಲ ಹಿಂದೂ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆಯೇ?

ಉತ್ತರ: ಈ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ತೀರ್ಪು ಹಿಂದೂ ದತ್ತು ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣಾ ಕಾಯ್ದೆ 1956ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬಂದಿರುವುದರಿಂದ ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ಹಿಂದೂ ಪತ್ನಿಯರಿಗೆ ಇದು ನೇರ ಅನ್ವಯವಾಗುತ್ತದೆ.

ಈ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಓದಿ

ದಯವಿಟ್ಟು ಗಮನಿಸಿ: ನೀಡ್ಸ್ ಆಫ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ತನ್ನ ಓದುಗರಿಗೆ ನಿಖರವಾದ ಮತ್ತು ಅಧಿಕೃತ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ನಾವು ಯಾವುದೇ ಅನಧಿಕೃತ ಮತ್ತು ಸುಳ್ಳು ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಬಿತ್ತರಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

ಕೃಷ್ಣಸಾಗರಿ

ಕೃಷ್ಣಸಾಗರಿ ಅವರು NeedsOfPublic.in ನ ‘ಉದ್ಯೋಗ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ’ (Job Updates & Career) ವಿಭಾಗದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ತುಮಕೂರಿನ ಸರ್ಕಾರಿ ನರ್ಸಿಂಗ್ ಕಾಲೇಜಿನಿಂದ B.Sc (Nursing) ಪದವಿ ಪಡೆದಿರುವ ಇವರು, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಜಾಗೃತಿ ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುವ ಆಸಕ್ತಿಯಿಂದಾಗಿ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಆಯ್ದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಡಿಜಿಟಲ್ ಮಾಧ್ಯಮ ರಂಗದಲ್ಲಿ 3 ವರ್ಷಗಳ ಅನುಭವ ಹೊಂದಿರುವ ಇವರು, ಸರ್ಕಾರಿ ಉದ್ಯೋಗದ ಅಧಿಸೂಚನೆಗಳು (Govt Job Notifications), ಖಾಸಗಿ ನೇಮಕಾತಿಗಳು ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಅಪ್‌ಡೇಟ್‌ಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವಲ್ಲಿ ಪರಿಣತಿ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ನಿರುದ್ಯೋಗಿ ಯುವಕ-ಯುವತಿಯರಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಗೊಂದಲವಿಲ್ಲದೆ, ಕೇವಲ ಅಧಿಕೃತ ಮೂಲಗಳಿಂದ ಪರಿಶೀಲಿಸಿದ (Verified) ನಿಖರ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸಕಾಲದಲ್ಲಿ ತಲುಪಿಸುವುದೇ ಇವರ ಬರವಣಿಗೆಯ ಶೈಲಿಯಾಗಿದೆ.