ಕೃಷಿ ಜಮೀನಿಗೆ ದಾರಿ ಇಲ್ಲವೇ? ನೆರೆಹೊರೆಯವರ ಕಿರಿಕಿರಿ ನಿಲ್ಲಿಸಲು ಬಂದಿದೆ ಹೊಸ ಆದೇಶದ ಕಾನೂನು ಕ್ರಮ!

ಬೆಂಗಳೂರು: ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಹೊಂದುವುದು ಎಷ್ಟು ಮುಖ್ಯವೋ, ಆ ಭೂಮಿಗೆ ಸರಿಯಾದ ಪ್ರವೇಶ ಅಥವಾ ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು ಅಷ್ಟೇ ಅತ್ಯಗತ್ಯ. ಎಷ್ಟೇ ಫಲವತ್ತಾದ ಜಮೀನು ಇದ್ದರೂ ಸಹ, ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗಲು ರಸ್ತೆ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಆ ಭೂಮಿ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ತನ್ನ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.

ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಜಮೀನಿನ ದಾರಿಗಾಗಿ ನೆರೆಹೊರೆಯವರ ನಡುವೆ ಜಗಳವಾಗುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ. ಪಕ್ಕದ ಜಮೀನಿನವರು ದಾರಿ ಬಿಡದಿದ್ದರೆ ಅಥವಾ ಅನಗತ್ಯವಾಗಿ ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸಿದರೆ ರೈತರು ಹೈರಾಣಾಗುತ್ತಾರೆ. ಇಂತಹ ಸಂಕಷ್ಟದಲ್ಲಿರುವ ರೈತರಿಗಾಗಿ ಭಾರತೀಯ ಸರಾಗಗೊಳಿಸುವಿಕೆ ಕಾಯ್ದೆ (Indian Easements Act, 1882) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಬಲ ಕಾನೂನು ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ.

ಜಮೀನಿಗೆ ದಾರಿ ಏಕೆ ಅತ್ಯಗತ್ಯ?

ಸರಿಯಾದ ರಸ್ತೆ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಕೃಷಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಕುಂಠಿತಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ:

1. ಟ್ರ್ಯಾಕ್ಟರ್, ಕೊಯ್ಲು ಯಂತ್ರಗಳಂತಹ ಯಂತ್ರೋಪಕರಣಗಳನ್ನು ಹೊಲಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
2. ಬೆಳೆದ ಬೆಳೆಯನ್ನು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಸಾಗಿಸಲು ಸಾರಿಗೆ ವೆಚ್ಚ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ.
3. ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಸಂಪರ್ಕ ಕಡಿತಗೊಂಡು ಬೆಳೆ ಹಾನಿಯಾಗುವ ಸಂಭವವಿರುತ್ತದೆ.
4. ರಸಗೊಬ್ಬರ ಮತ್ತು ಬೀಜಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತೊಯ್ಯಲು ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ.

ನಿಮ್ಮನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಕಾನೂನು ನಿಯಮಗಳು ಯಾವುವು?

ಭಾರತೀಯ ಕಾನೂನಿನ ಪ್ರಕಾರ, ಭೂಮಿಗೆ ಪ್ರವೇಶ ಪಡೆಯುವುದು ಕೇವಲ ವಿನಂತಿಯಲ್ಲ, ಅದು ನಿಮ್ಮ ಹಕ್ಕು. ಈ ಕೆಳಗಿನ 3 ಪ್ರಮುಖ ನಿಯಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ರೈತನಿಗೂ ಮಾಹಿತಿ ಇರಬೇಕು:

1. ಅಗತ್ಯತೆಯ ಸರಾಗಗೊಳಿಸುವಿಕೆ (Easement by Necessity)

ಒಂದು ವೇಳೆ ನಿಮ್ಮ ಕೃಷಿ ಭೂಮಿ (Agriculture Land) ನಾಲ್ಕೂ ಕಡೆ ಇತರರ ಆಸ್ತಿಯಿಂದ ಸುತ್ತುವರೆದಿದ್ದು, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ರಸ್ತೆಗೆ ಹೋಗಲು ಬೇರೆ ಯಾವುದೇ ಪರ್ಯಾಯ ದಾರಿ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಈ ನಿಯಮ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನೆರೆಯವರು ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ನಿಮಗೆ ದಾರಿಯನ್ನು ನೀಡಲೇಬೇಕು. ಇದು ಅವರ ಇಷ್ಟದ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಧಾರವಾಗುವ ವಿಷಯವಲ್ಲ, ಕಾನೂನಿನ ಕಡ್ಡಾಯ ನಿಯಮವಾಗಿದೆ.

2. ಸುದೀರ್ಘ ಬಳಕೆಯ ಹಕ್ಕು (Easement by Prescription)

ಯಾವುದೇ ಒಂದು ದಾರಿಯನ್ನು ನೀವು ಅಥವಾ ನಿಮ್ಮ ಕುಟುಂಬದವರು ಕಳೆದ 20 ವರ್ಷಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಯಾವುದೇ ತಡೆ ಇಲ್ಲದೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಆ ದಾರಿಯ ಮೇಲೆ ನಿಮಗೆ ಶಾಶ್ವತ ಹಕ್ಕು ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ 20 ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ನೆರೆಯವರು ಆ ದಾರಿಯನ್ನು ಬಂದ್ ಮಾಡಿದರೆ, ನೀವು ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮೊರೆ ಹೋಗಿ ದಾರಿಯನ್ನು ಮರುಸ್ಥಾಪಿಸಬಹುದು.

3. ರೂಢಿಗತ ಹಕ್ಕು (Easement by Custom)

ಹಲವು ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ಅಥವಾ ಗ್ರಾಮದ ಸಂಪ್ರದಾಯದಂತೆ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಜನರು ದಾರಿಯಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಅದನ್ನು ಯಾರೂ ಏಕಪಕ್ಷೀಯವಾಗಿ ಮುಚ್ಚುವಂತಿಲ್ಲ. ನಿಮ್ಮ ಪೂರ್ವಜರು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದ ದಾರಿಯನ್ನು ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರಗಳ ಮೂಲಕ ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಿದರೆ ಆ ಹಕ್ಕು ನಿಮಗೆ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.

ದಾರಿ ನೀಡದಿದ್ದರೆ ರೈತರು ಮಾಡಬೇಕಾದ್ದು ಏನು?

ನಿಮ್ಮ ಜಮೀನಿಗೆ ದಾರಿ ಸಿಗದಿದ್ದಲ್ಲಿ ಈ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ:

• ದಾಖಲೆ ಸಂಗ್ರಹ: ಗ್ರಾಮದ ನಕ್ಷೆ (Village Map), ಹಳೆಯ ಪಹಣಿ (RTC), ಭೂ ರೇಖಾಚಿತ್ರ ಅಥವಾ ದಾರಿಯನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಹಳೆಯ ಫೋಟೋಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ.
• ಸಂಧಾನ: ಮೊದಲು ಪಂಚಾಯಿತಿ ಸದಸ್ಯರು ಅಥವಾ ಗ್ರಾಮದ ಮುಖಂಡರ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಸಿ ಸಮಸ್ಯೆ ಬಗೆಹರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿ.
• ಕಂದಾಯ ಇಲಾಖೆಗೆ ದೂರು: ತಹಶೀಲ್ದಾರ್ ಅಥವಾ ಕಂದಾಯ ಇಲಾಖೆಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಮನವಿ ಸಲ್ಲಿಸಿ. ಅವರು ಸ್ಥಳ ಪರಿಶೀಲನೆ ನಡೆಸಿ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡುವ ಅಧಿಕಾರ ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ.
• ಕಾನೂನು ನೋಟಿಸ್: ನಿಮ್ಮ ವಕೀಲರ ಮೂಲಕ ನೆರೆಯವರಿಗೆ ಅಧಿಕೃತ ಕಾನೂನು ನೋಟಿಸ್ ನೀಡಿ.
• ಸಿವಿಲ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯ: ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಪರಿಹಾರ ಸಿಗದಿದ್ದರೆ ಸಿವಿಲ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ದಾವೆ ಹೂಡಿ ನಿಮ್ಮ ಹಕ್ಕನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು.

ಒಂದು ನೋಟದಲ್ಲಿ ದಾರಿಯ ಹಕ್ಕುಗಳ ವಿವರ

ನೆನಪಿರಲಿ: ನಿಮ್ಮ ಜಮೀನಿಗೆ ದಾರಿ ಪಡೆಯುವುದು ಕೇವಲ ನೈತಿಕ ವಿನಂತಿಯಲ್ಲ, ಅದು ನಿಮ್ಮ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಹಕ್ಕು. ನೆರೆಯವರು ದಾರಿ ಬಿಡದಿದ್ದರೆ ನೀವು ಟ್ರ್ಯಾಕ್ಟರ್, ಹಾರ್ವೆಸ್ಟರ್‌ಗಳನ್ನು ಒಯ್ಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದೆ ಬೆಳೆ ಹಾನಿಯಾದರೆ ಅದಕ್ಕೂ ಪರಿಹಾರ ಕೇಳಬಹುದು.

ನಮ್ಮ ಸಲಹೆ

ದಾರಿ ವಿವಾದ ಶುರುವಾದಾಗ ಮೊದಲು ಗಾಬರಿಯಾಗಬೇಡಿ ಅಥವಾ ಜಗಳಕ್ಕೆ ಹೋಗಬೇಡಿ. ನಿಮ್ಮ ಜಮೀನಿನ ಹಳೆಯ ನಕ್ಷೆ (Map) ಅಥವಾ ಆಕಾರ ಬಂದ್ ಚೆಕ್ ಮಾಡಿ. ಗ್ರಾಮದ ಹಿರಿಯರ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ಪಂಚಾಯಿತಿ ಮೂಲಕ ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಸಿ. ಅಲ್ಲಿ ಬಗೆಹರಿಯದಿದ್ದರೆ ಮಾತ್ರ ವಕೀಲರ ಮೂಲಕ ನೋಟಿಸ್ ಕಳುಹಿಸಿ. ಕೋರ್ಟ್‌ಗೆ ಹೋಗುವ ಮುನ್ನ ಗ್ರಾಮ ನಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ದಾರಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆಯೇ ಎಂದು ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದು ನಿಮ್ಮ ಕೇಸ್‌ ಅನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತದೆ.

ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು (FAQs)

ಪ್ರಶ್ನೆ 1: ಪಕ್ಕದ ಜಮೀನಿನವರು ದಾರಿ ಕೊಡದಿದ್ದರೆ ನಾನು ಯಾರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಬೇಕು?

ಉತ್ತರ: ಮೊದಲಿಗೆ ನಿಮ್ಮ ಗ್ರಾಮದ ಪಂಚಾಯತ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಅಧಿಕಾರಿ (PDO) ಅಥವಾ ಗ್ರಾಮ ಆಡಳಿತಾಧಿಕಾರಿಗೆ (VA) ದೂರು ನೀಡಬಹುದು. ಅಲ್ಲಿ ಬಗೆಹರಿಯದಿದ್ದರೆ ತಹಶೀಲ್ದಾರ್ ಕಚೇರಿ ಅಥವಾ ಸಿವಿಲ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮೊರೆ ಹೋಗಬಹುದು.

ಪ್ರಶ್ನೆ 2: ದಾರಿಗಾಗಿ ನಾನು ನೆರೆಯವರಿಗೆ ಹಣ ಕೊಡಬೇಕೇ?

ಉತ್ತರ: ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅಗತ್ಯತೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ದಾರಿ ಪಡೆಯುವಾಗ ಯಾವುದೇ ಹಣ ನೀಡುವ ಅವಶ್ಯಕತೆಯಿಲ್ಲ. ಆದರೆ, ಹೊಸದಾಗಿ ದೊಡ್ಡ ರಸ್ತೆ ಬೇಕು ಎಂದಾಗ ಪರಸ್ಪರ ಮಾತುಕತೆಯ ಮೂಲಕ ಅಲ್ಪಸ್ವಲ್ಪ ಪರಿಹಾರ ನೀಡಿ ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಸೂಕ್ತ.

Wife Property Rights: ಪತಿಯ ಮರಣದ ನಂತರ ಆಸ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಪತ್ನಿಯ ಪಾಲು ಎಷ್ಟು? ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ಏನು ಹೇಳುತ್ತದೆ?

ಈ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಓದಿ

ದಯವಿಟ್ಟು ಗಮನಿಸಿ: ನೀಡ್ಸ್ ಆಫ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ತನ್ನ ಓದುಗರಿಗೆ ನಿಖರವಾದ ಮತ್ತು ಅಧಿಕೃತ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ನಾವು ಯಾವುದೇ ಅನಧಿಕೃತ ಮತ್ತು ಸುಳ್ಳು ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಬಿತ್ತರಿಸುವುದಿಲ್ಲ.